Kitu Maalum kwa Wikiendi Yako | Ushauri Kuhusu Filamu Kali ya Kijasusi Unayoweza Kuangalia Wikiendi Hii

OPERATION MINCEMEAT (2022)

Netflix | Drama | Saa 2 na Dakika 8 |

Kwa nini uangalie filamu hii?

Ni filamu chache sana zinazoweka udanganyifu wa kimkakati (strategic deception) katikati ya simulizi. Siyo mapigano ya uwanjani wala mbinu za kijasusi zinazofanywa na maafisa wa uwanjani, bali ni mchakato wa taratibu na wa makusudi wa kujenga uongo unaolenga kuipotosha huduma ya kijasusi ya adui. Operation Mincemeat ni mojawapo ya filamu hizo.

Filamu hii imetokana na kitabu cha kihistoria cha Ben Macintyre kilichofanyiwa utafiti wa kina. Inasimulia mojawapo ya operesheni za upotoshaji (disinformation) zilizokuwa za kuthubutu zaidi katika historia ya ujasusi wa majini wa Uingereza, na inafanya hivyo kwa utulivu na umakini unaostahili uzito wa tukio lenyewe.

Cha kuvutia zaidi ni kwamba operesheni hii haikutungwa kwa ajili ya filamu. Ilitokea kweli mwaka 1943. Maafisa wa ujasusi walimvalisha maiti sare za afisa wa Royal Marines ambaye hakuwahi kuwepo, wakaweka nyaraka bandia za siri mwilini mwake, kisha wakauacha mwili huo ufukweni nchini Hispania wakiamini kwamba mawakala wa Ujerumani wangezipata nyaraka hizo na kuziwasilisha kwa Hitler kama ushahidi wa mpango wa uvamizi wa Washirika. Baada ya hapo walichoweza kufanya ni kusubiri kuona kama adui angeamini uongo huo.

Hadithi kwa kifupi (bila kuharibu simulizi)

Maafisa wa ujasusi wa Jeshi la Wanamaji la Uingereza, Ewen Montagu na Charles Cholmondeley, wanapewa jukumu la kulinda siri ya uvamizi uliokuwa unapangwa dhidi ya kisiwa cha Sicily.

Tatizo lilikuwa wazi. Wajerumani walitarajia kwamba Sicily ndiyo ingekuwa shabaha inayofuata ya Washirika. Ili kufanikisha operesheni hiyo, Montagu na Cholmondeley walihitaji kuwafanya Wajerumani waamini kwamba uvamizi ungeelekezwa sehemu nyingine kabisa.

Suluhisho lao lilikuwa la kipekee. Waliunda mtu ambaye hakuwahi kuishi—akiwa na kitambulisho, barua binafsi, picha, na kila kitu kinachoonyesha maisha halisi ya mtu. Kisha wakamfanya “abebe” nyaraka ambazo hazikukusudiwa kufikishwa kwa mpokeaji wake, kwa sababu mpokeaji huyo hakuwepo kabisa.

Filamu inaonyesha hatua kwa hatua jinsi utambulisho huo wa kubuni ulivyojengwa chini ya shinikizo kubwa la muda, huku kila aliyeshiriki akijua kwamba kosa dogo tu lingeweza kusababisha maelfu ya wanajeshi wa Washirika kuuawa mara tu uvamizi ungeanza.

Kinachoifanya filamu hii kuwa ya kipekee

Waigizaji Colin Firth na Matthew Macfadyen wamecheza nafasi zao kwa kiwango cha juu sana. Wanabeba uzito wa maamuzi ambayo, kwa wakati huo, yaliweza kuamua hatima ya vita barani Ulaya. Ni rahisi kusahau kwamba wakati mwingine historia inaweza kubadilishwa na vitu vidogo vilivyoko mfukoni mwa maiti.

Filamu pia imefanikiwa kuonyesha kwa uhalisia mazingira ya London wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Jambo linalovutia zaidi kwa wataalamu wa ujasusi ni namna filamu inavyoonyesha mantiki ya kujenga uongo unaoaminika. Inaonyesha kwa ustadi kile wataalamu wa ujasusi wanachokiita “pocket litter”—vitu vidogo vya binafsi vinavyowekwa kwa makusudi ili kufanya utambulisho wa kubuni uonekane wa kweli.

Barua za mapenzi. Tiketi ya ukumbi wa michezo. Picha ya mchumba.

Kwa mtazamaji wa kawaida vinaweza kuonekana kama vifaa vya filamu. Lakini katika operesheni halisi, vitu hivyo ndivyo vilivyoweza kumshawishi afisa wa ujasusi wa Ujerumani kwamba simulizi lote lilikuwa la kweli.

Filamu pia inamuonyesha Ian Fleming, ambaye baadaye alikuja kuandika riwaya za James Bond. Mwaka 1943 Fleming alikuwa akifanya kazi katika Idara ya Ujasusi wa Jeshi la Wanamaji chini ya Admiral John Godfrey, ambaye baadaye alikuja kuwa msukumo wa mhusika M katika riwaya za James Bond.

Filamu haimpi nafasi kubwa, jambo ambalo linaendana na historia halisi. Hata hivyo, uwepo wake unakumbusha watazamaji kwamba ofisi zilezile zilizopanga Operation Mincemeat ndizo zilikuja kuzalisha jasusi maarufu zaidi wa kubuni duniani.

Kinachofurahisha zaidi ni kwamba mbinu za kijasusi zinazoonyeshwa hazijapambwa kwa mambo ya kusisimua ya Hollywood. Badala yake, zinaonekana jinsi zilivyokuwa kweli—kazi za ofisini, mijadala mirefu, mashaka, na maamuzi ambayo hakuna aliyekuwa na uhakika yatafanikiwa.

Utulivu huo ndio unaifanya filamu hii iwe ya kipekee.

Jambo la mwisho

Operesheni halisi ya Operation Mincemeat ilifanikiwa.

Inaelezwa kwamba mmoja wa viongozi wakuu wa Nazi—anayeaminika kuwa Heinrich Himmler—alimwambia Hitler kuwa alikuwa na hisia kwamba nyaraka zile zilikuwa sehemu ya mpango wa udanganyifu. Hata hivyo, tahadhari yake haikuzingatiwa.

Matokeo yake, uvamizi wa Washirika katika Sicily tarehe 9–10 Julai 1943 ulikutana na upinzani mdogo kuliko ambavyo ungefanyika kama Wajerumani wasingedanganywa.

Kwa kifupi, operesheni ya upotoshaji ilifanya kazi kama ilivyopangwa.

Filamu hii inapatikana kwenye Netflix.

Ikiwa unapenda filamu zinazotokana na operesheni halisi za ujasusi na zinazosisitiza akili kuliko risasi, basi hii ni mojawapo ya filamu bora za kutazama mwishoni mwa wiki.

---

MENGINEYO